کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران

معرفی کوتاه کتاب صوتی:

چگونه یک دانشمند شیفته‌ی کشف رازهای جهان، به مردی تبدیل شد که نامش برای همیشه با قدرتمندترین سلاح تاریخ گره خورد؟

کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران، نوشته‌ی دیوید بویل روایتی جذاب از زندگی جی. رابرت اوپنهایمر است؛ فیزیک‌دانی که نبوغ علمی‌اش مسیر تاریخ را تغییر داد، اما بهای این دستاورد، پرسش‌هایی بود که تا پایان عمر رهایش نکرد. این کتاب تنها زندگی‌نامه‌ی پدر بمب اتم نیست؛ بلکه داستان تلاقی علم، سیاست، جنگ و اخلاق است. روایتی از اینکه چگونه یک کشف علمی می‌تواند جهان را برای همیشه دگرگون کند و سازنده‌ی آن را با سنگین‌ترین مسئولیت‌های انسانی روبه‌رو سازد.

درباره‌ی موضوع کتاب:

آیا نبوغ، انسان را از مسئولیت اخلاقی معاف می‌کند یا مسئولیتش را سنگین‌تر؟ کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران، اثر دیوید بویل، زندگی و میراث جی. رابرت اوپنهایمر را در بستر یکی از حساس‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر روایت می‌کند. اما این کتاب تنها به زندگی اوپنهایمر محدود نمی‌شود؛ بلکه با پرداختن به ادوارد تلر و لوئیس استراوس، سه چهره‌ی تأثیرگذار در شکل‌گیری عصر هسته‌ای را کنار یکدیگر قرار می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه تصمیم‌ها و اختلاف‌های آنان، سرنوشت جهان را تحت تأثیر قرار داد.

داستان از سال‌هایی آغاز می‌شود که جهان در آستانه‌ی جنگ جهانی دوم قرار دارد و رقابت علمی برای دستیابی به انرژی هسته‌ای، به مسابقه‌ای سیاسی و نظامی تبدیل می‌شود. اوپنهایمر، فیزیکدانی با ذهنی درخشان و شخصیتی پیچیده، هدایت پروژه‌ی منهتن را بر عهده می‌گیرد؛ پروژه‌ای که به ساخت نخستین بمب اتمی جهان می‌انجامد. دیوید بویل نویسنده و پژوهشگر بریتانیایی است که در آثار خود به سراغ شخصیت‌ها و رویدادهای تأثیرگذار تاریخ معاصر می‌رود؛ در کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران، با زبانی روان و روایتی فشرده، زندگی جی. رابرت اوپنهایمر و نقش او در شکل‌گیری عصر هسته‌ای را برای مخاطبان عمومی بازگو کرده است. اوپنهایمر را صرفاً یک نابغه‌ی علمی معرفی نمی‌کند؛ بلکه انسانی را به تصویر می‌کشد که میان اشتیاق به پیشرفت علم، مسئولیت اخلاقی و فشارهای سیاسی گرفتار شده است. او نشان می‌دهد که چگونه موفقیتی که قرار بود به پایان جنگ کمک کند، به آغاز دورانی تازه از رقابت‌های هسته‌ای و نگرانی‌های جهانی تبدیل شد.

یکی از نقاط قوت کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران، پرداختن به پیامدهای پس از جنگ است. اوپنهایمر پس از تبدیل شدن به چهره‌ای ملی، به‌تدریج وارد کشمکش‌های سیاسی می‌شود و دیدگاه‌هایش درباره‌ی گسترش سلاح‌های هسته‌ای، او را در برابر برخی از قدرتمندترین سیاستمداران و دانشمندان زمان قرار می‌دهد. در این میان، رابطه‌ی او با ادوارد تلر و لوئیس استراوس، ابعاد تازه‌ای از رقابت، اختلاف و قدرت را آشکار می‌کند. گوش سپردن به کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران با گویندگی مهدی فضلی، هوتن شاطری‌پور، مهیار ستاری و جمعی از گویندگان برای آن‌هایی علاقه‌مند به مطالعه درباره‌ی رویدادهای تاریخی و علم فیزیک هستند تجربه‌ی جالبی را رقم می‌زند.

در بخشی از کتاب صوتی اوپنهایمر: دنیای ویران می‌شنوید:

بور عقیده داشت یکی از اصول اساسی علم این است که یافته‌ها مخفی یا دست‌کاری نشوند. مثل خیلی از فیزیک‌دان‌های ارشد در آن زمان، بور معتقد بود با این نتایج نمی‌شود بمب ساخت، چون دسترسی به مقادیر کافی از اورانیوم 235 (تنها با ایزوتوپ با خلوص لازم) خیلی سخت بود. خیلی بعید بود که دانشمندان آلمانی کاربرد آزمایش هان-استراسمن را نفهمیده باشند. بور با بی‌رغبتی قبول کرد که ساکت بماند. تلر هم مأمور شد که برود و فرمی را متقاعد کند، چون از همه بهش نزدیک‌تر بود. فرمی هم موافقت کرد؛ البته به شرطی که دیگران هم سر قول‌شان بمانند. اما خب، این‌طور نشد.

فردریک ژولیت کوری با آیرن (دختر شیمی‌دانِ ماری کوری) ازدواج کرده بود. آن دو با هم برنده‌ی جایزه‌ی نوبل شدند تا بعد از پدر و مادر آیرن، دومین زوجی باشند که به این دستاورد می‌رسند. آن‌ها داشتند با هم روی روش‌های شناسایی پرتوزایی مصنوعی توسط انسان کار می‌کردند. اوایل سال 1938، فردریک با اینکه از توافق بین دانشمندان در آمریکا خبر داشت، به دلایل نامعلومی نتیجه‌ی تحقیقات‌شان درباره‌ی شکاف هسته‌ای را در مجله‌ای آمریکایی چاپ کرد. بعد هم مقاله‌ی دیگری منتشر کردند که می‌گفت شکاف هسته‌ای امکان‌پذیر است و حتی تعداد نوترون‌های آزادشده در هر شکاف (5/3) را هم معلوم کرد. پس فرمی و زیلار هم یافته‌هایشان را آماده‌ی چاپ کردند. آلمانی‌ها درجا به تحقیقات ژولیت کوری واکنش نشان دادند و یکی از دانشمندان‌شان را مأمور تحقیقات هسته‌ای کردند. در 29 آوریل 1939، نشستی محرمانه در وزارت علوم آلمان در شهر برلین برگزار شد. آن‌جا تصمیم گرفتند ذخایر اورانیوم در سرتاسر آلمان و معدن‌های اشغال‌شده در چک‌اسلواکی را جمع‌آوری کنند. فرمی و زیلار در واشنگتن بر سر اینکه برای کاهش سرعت واکنش زنجیره‌ای (و در نتیجه اطمینان از شکاف هسته‌ای) از آب سنگین استفاده کنند یا گرافیت، به اختلاف خوردند. یوجین ویگنر و تلر تابستان 1939 به نیویورک رفتند تا آن دو را آشتی دهند. زیلار دیگر حاضر نبود روی آزمایش‌ها کار کند. این اولین تصمیم از مجموعه تصمیم‌هایی بود که باید می‌گرفتند؛ که چطور واکنش را آن‌قدر کند کنند که به وضعیت «بحرانی» برسد.