کتاب صوتی روانشناسی تمامیت خواهی: توتالیتاریسم در خلا شکل نمی‌گیرد

معرفی کوتاه کتاب صوتی:

آیا ممکن است یک جامعه بدون آگاهی به صورت تدریجی آزادی خود را واگذار کند؟ کتاب صوتی روان‌شناسی تمامیت‌خواهی: توتالیتاریسم در خلأ شکل نمی‌گیرد، نوشته‌ی ماتیاس دسمت، در حوزه روان‌شناسی اجتماعی و علوم سیاسی است که به ریشه‌های روان‌شناختی شکل‌گیری نظام‌های تمامیت‌خواه می‌پردازد. دسمت در این کتاب تلاش می‌کند نشان دهد که حکومت‌های تمامیت‌خواه تنها محصول قدرت سیاسی یا زور نیستند، بلکه در شرایطی خاص از نظر روانی و اجتماعی شکل می‌گیرند؛ شرایطی که در آن ترس، انزوا، ناامنی، افراد را برای پذیرش کنترل گسترده و محدود شدن آزادی‌های فردی آماده می‌کند. این کتاب، نگاهی متفاوت به رابطه میان روان انسان، جامعه و قدرت ارائه می‌دهد و مخاطب را به تأمل درباره سازوکارهای شکل‌گیری رفتارهای جمعی دعوت می‌کند.

درباره‌ی موضوع کتاب صوتی:

کتاب صوتی روان‌شناسی تمامیت‌خواهی: توتالیتاریسم در خلأ شکل نمی‌گیرد، یشتر از آنکه درباره‌ی سیاست باشد دربارهی انسان است، درباره‌ی ذهنیتی است که چگونه میتواند در برابر فشارهای بیرونی جامعه مسیر متفاوتی را انتخاب کند. نویسنده این پرسش را مطرح می‌کند که چرا جوامع گاهی به سمت پذیرش حکومت‌هایی حرکت می‌کنند که آزادی‌های فردی را محدود و کنترل گسترده‌ای بر زندگی مردم اعمال می‌کنند. ماتیاس دسمت، روان‌شناس بالینی، استاد روانشناسی دانشگاه و پژوهشگر معتقد است پاسخ این پرسش را نمی‌توان فقط در سیاست یا تاریخ جست‌وجو کرد؛ بلکه باید به وضعیت روانی جامعه و احساسات مشترکی مانند اضطراب، تنهایی، سردرگمی و بی‌معنایی نیز توجه داشت. نویسنده با بهره‌گیری از مفاهیم روان‌شناسی اجتماعی، توضیح می‌دهد که در دوره‌هایی که افراد احساس می‌کنند ارتباط خود را با دیگران و با معنای زندگی از دست داده‌اند، آمادگی بیشتری برای پیروی از روایت‌ها و پذیرش قدرت متمرکز پیدا ‌کنند. این کتاب صوتی که یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار ماتیاس دسمت است صرفاً به نقد نظام‌های سیاسی نمی‌پردازد؛ بلکه مخاطب را به تفکر درباره‌ی مسئولیت فردی، اهمیت اندیشه‌ی انتقادی، گفت‌وگو و حفظ استقلال فکری دعوت می‌کند. کتاب صوتی روا‌‌ن‌شناسی تمامیت‌خواهی، توتالیتاریسم در خلأ  شکل نمی‌گیرد، با گویندگی هوتن شاطری‌پور اثری تأمل‌برانگیز برای علاقه‌مندان به روان‌شناسی، جامعه‌شناسی، فلسفه و علوم سیاسی می‌تواند مفید واقع شود و آن‌ها را با مفاهیم عمیق‌تری از موارد ذکر شده آشنا کند.

در بخشی از کتاب صوتی روانشناسی تمامیت خواهی: توتالیتاریسم در خلا شکل نمی‌گیرد می‌شنویم:

دستاورد غایی علم این است که در نهایت تسلیم می‌شود و به این درک می‌رسد که نمی‌تواند اصل راهنما برای انسان باشد. این خرد انسان نیست که در بطن امور قرار می‌گیرد، بلکه خود انسان است که تصمیم‌های اخلاقی می‌گیرد – انسانی که با هم‌نوعانش و با پدیده‌های نام‌ناپذیری ارتباط برقرار می‌کند که در بطن همه‌ی امور با او حرف می‌زنند.

اما درخت علم از ابتدا شاخه‌ی دیگری را در جهتی دیگر رویاند، درست در جهت مخالف راهکار اولیه‌ی علم. برخی افراد با تکیه بر دستاوردهای بزرگ علمی از ذهنِ باز دور شدند و به باور رسیدند؛ علم برای آن‌ها به ایدئولوژی تبدیل شد.

شاخه‌ی مکانیستی-مادی‌گرا، که به آن علوم پایه هم می‌گویند، ما را بیشتر از شاخه‌های دیگر مجذوب کرد. اصول این علم ساده (قوانین مکانیکی)، موضوع آن دقیق (ملموس، دنیای مرئی) و کاربردی بودنش (از ماشین بخار تا تلویزیون و بمب اتم تا اینترنت) شگفت‌انگیز بود. این علم از هر جهت می‌توانست انسان را شیفته‌ی خود کند. انسان با این شاخه از علم فضا را فتح می‌کند؛ ما را قادر می‌سازد تا آنچه را در طرف دیگر سیاره اتفاق می‌افتد ببینیم و بشنویم و فعالیت مغز را مجسم کنیم.